Από τον Αμερικάνο μέχρι τον Σάκοτα: Τα ευρωπαϊκά θαύματα της ΑΕΚ που την έκαναν «Βασίλισσα»

Ραντεβού με την ιστορία στο Final Four του Basketball Champions League που θα διεξαχθεί στην Μπανταλόνα έχει η ΑΕΚ, η οποία ονειρεύεται να φτάσει μέχρι το τέλος της διαδρομής και να κατακτήσει τον τέταρτο ευρωπαϊκό τίτλο της ιστορίας της.
Στο βάθος των ετών, η Ένωση έχει πραγματοποιήσει τη δική της ξεχωριστή πορεία στα ευρωπαϊκά παρκέ, έχοντας γράψει μερικές από τις πιο σημαντικές σελίδες στην ιστορία του ελληνικού μπάσκετ στην Ευρώπη. Από το έπος του Καλλιμάρμαρου το 1968 μέχρι την κορυφή του BCL το 2018, η «Βασίλισσα» έχει καταφέρει να αφήσει έντονο το αποτύπωμά της στις διασυλλογικές διοργανώσεις της Γηραιάς Ηπείρου.Ένεκα, λοιπόν, της παρουσίας της στη φετινή τελική τετράδα του Basketball Champions League.Η σεζόν 1967/68 αποτέλεσε ορόσημο όχι μόνο για την ΑΕΚ, που τη δεκαετία του ’60 μεσουρανούσε στο ελληνικό μπάσκετ, αλλά και γενικότερα για ολόκληρο τον ελληνικό αθλητισμό. Δύο χρόνια πριν, ωστόσο, η Ένωση είχε φροντίσει να αφήσει το στίγμα της και να βάλει γερές βάσεις για ένα λαμπρό μέλλον και για αυτό που θα ακολουθούσε. Και ας χρειάστηκε η βασιλική παρέμβαση του διαδόχου Κωνσταντίνου και της βασίλισσας Ισπανίας, Σοφίας, για να δηλωθεί η ομάδα στο Κύπελλο Πρωταθλητριών, μιας και η διοίκηση είχε ξεχάσει να το κάνει!
Εκείνη τη χρονιά, λοιπόν, η ομάδα του Μίσσα Πανταζόπουλου έγινε η πρώτη ελληνική ομάδα που συμμετείχε σε Final Four ευρωπαϊκής διοργάνωσης μετά από μια εξαιρετική πορεία στον θεσμό. Η τελική φάση διεξήχθη στην Ιταλία, σε Μιλάνο και Μπολόνια, με τους «κιτρινόμαυρους» να χάνουν στον ημιτελικό με σκορ 103-73 από τη Σλάβια Πράγας και εν συνεχεία με 85-62 στον μικρό τελικό από την ΤΣΣΚΑ Μόσχας. Ένα τριήμερο (30/3–01/04) που, πάντως, το μπάσκετ πέρασε σε δεύτερη μοίρα για τον σύλλογο, με τον αείμνηστο Γιώργο Μόσχο να ανακοινώνει στο ημίχρονο του ημιτελικού ότι έχει καρκίνο, φεύγοντας τελικώς από τη ζωή λίγους μήνες αργότερα.
Δύο χρόνια αργότερα, η ΑΕΚ έμελλε να γράψει την πιο «χρυσή» σελίδα της ιστορίας της και του ελληνικού αθλητισμού! Η απώλεια του πρωταθλήματος την οδήγησε στο Κύπελλο Κυπελλούχων της σεζόν 1967/68, εκεί όπου ξεπέρασε κατά σειρά, σε διπλούς αγώνες, την Κας Βιτόρια και τη Ροαγιάλ για να βρεθεί στα ημιτελικά. Παρά τη βαριά ήττα από τη Βαρέζε στην Ιταλία με σκορ 78-60, η Ένωση, με εκπληκτική εμφάνιση του Γιώργου Αμερικάνου (31π.), θα ανατρέψει την κατάσταση στον επαναληπτικό της Αθήνας και με σκορ 72-52 θα πάρει την πρόκριση για τον τελικό!
Ένας τελικός που όμοιός του δεν έχει υπάρξει μέχρι σήμερα, καθώς στις 4 Απριλίου του 1968 στο Καλλιμάρμαρο βρέθηκαν 80.000 άνθρωποι για να δουν από κοντά την ΑΕΚ απέναντι στην πανίσχυρη Σλάβια Πράγας. Μετά από μια ανεπανάληπτη μάχη, η ομάδα του Νίκου Μηλά -και ολόκληρη η χώρα- πανηγύρισε τον πρώτο ευρωπαϊκό τίτλο στην ιστορία του ελληνικού ομαδικού αθλητισμού με σκορ 89-82, με ήρωες τους Αμερικάνο (29π.) και Τρόντζο (24π.)!
Εκείνο το βράδυ έμελλε η ΑΕΚ να βαπτιστεί «Βασίλισσα» από τον αείμνηστο δημοσιογράφο Βασίλη Γεωργίου, που είχε περιγράψει τον ιστορικό τελικό.Δύο χρόνια αργότερα από το έπος του Καλλιμάρμαρου, η ΑΕΚ έφτασε πολύ κοντά σε μία ακόμη συμμετοχή στον τελικό του Κυπέλλου Κυπελλούχων. Έχοντας διατηρήσει τον μεγαλύτερο κορμό σε ρόστερ και τεχνικό επιτελείο, η Ένωση πέρασε με χαρακτηριστική άνεση το εμπόδιο της ουγγρικής Σοπρόνι στον δεύτερο γύρο του θεσμού. Στα προημιτελικά πέταξε εκτός συνέχειας τη Γιουβεντούντ με μυθική ανατροπή στο δεύτερο ματς της Αθήνας, καθώς με νίκη 74-46 κάλυψε το -19 του πρώτου αγώνα!
Στα ημιτελικά αντιμετώπισε τη Βισί, με το σύνολο του Νίκου Μηλά να ηττάται στη Γαλλία με σκορ 78-60. Στο κατάμεστο Καλλιμάρμαρο -φημολογείται ότι υπήρχαν περισσότεροι φίλαθλοι και από το 1968- η ΑΕΚ έδωσε τεράστια μάχη για μια ακόμη επική ανατροπή, όμως η νίκη της με σκορ 74-65 δεν ήταν αρκετή για να την στείλει στους τελικούς.Χρειάστηκαν να περάσουν αρκετά χρόνια και μερικές δεκαετίες για να λάμψει ξανά στα ευρωπαϊκά παρκέ το άστρο της ΑΕΚ. Παρότι έναν χρόνο πριν ήταν εκτός ευρωπαϊκών διοργανώσεων, η τότε διοίκηση, με μεγάλες επενδύσεις στο ρόστερ, αλλά και ο «αρχιτέκτονας» εκείνου του συνόλου, Γιάννης Ιωαννίδης, θα τρελάνουν όλη την μπασκετική Ευρώπη και θα στείλουν τη «Βασίλισσα» στον πρώτο -και μοναδικό μέχρι σήμερα- τελικό της ιστορίας της στην Ευρωλίγκα!
Λίγα χιλιόμετρα μακριά από όπου θα διεξαχθεί το φετινό Final Four του BCL, η Ένωση, μετά από μια εντυπωσιακή πορεία στους ομίλους και στα προημιτελικά της διοργάνωσης με 2-0 νίκες επί της Άλμπα, θα προκριθεί στο Final 4 της Βαρκελώνης.
Στον ημιτελικό θα πραγματοποιήσει έναν ακόμη «άθλο» στην ξέφρενη πορεία της, αποκλείοντας την Μπενετόν του Ζέλιμιρ Ομπράντοβιτς με σκορ 69-66, χάρη σε ένα τεράστιο τρίποντο του Μπάνε Πρέλεβιτς περίπου ένα λεπτό πριν το φινάλε.

Στις 23 Απριλίου του 1998 η ΑΕΚ αντιμετώπισε στον μεγάλο τελικό της διοργάνωσης την πανίσχυρη Κίντερ Μπολόνια στο «Palau Sant Jordi», ούσα η πέμπτη διαδοχική συμμετοχή ελληνικής ομάδας στον τελικό της Ευρωλίγκας, με τη χώρα μας να βρίσκεται μπροστά σε ένα απίθανο «three?peat» κατακτήσεων, αφού είχαν προηγηθεί εκείνες του Ολυμπιακού (1997) και του Παναθηναϊκού (1996)!
Η μοίρα, ωστόσο, αλλά και η αστοχία των «κιτρινόμαυρων» στο ματς, δεν θέλησαν να γράψουν ακόμη ένα μπασκετικό έπος. Η ΑΕΚ, ναι μεν, μπόρεσε να κρατήσει την ομάδα του Μεσίνα και των Ριγκοντό, Σάβιτς και Ντανίλοβιτς στους 58 πόντους, όμως η ίδια πέτυχε μόλις 44, με 14/48 εντός πεδιάς, στη χαμηλότερη επιθετική συγκομιδή ομάδας στην ιστορία των τελικών του θεσμού.
Δύο χρόνια αργότερα, ωστόσο, θα έρθει η γλυκιά κιτρινόμαυρη εκδίκηση! Τη σεζόν 1999/00, με τον Ντούσαν Ίβκοβιτς στην άκρη του πάγκου και ένα εξαιρετικό σύνολο παικτών, η ΑΕΚ συμμετείχε στο Κύπελλο Σαπόρτα, παίρνοντας την πρόκριση στα νοκ άουτ μετά από μια εντυπωσιακή πορεία στη φάση των ομίλων (9-1). Η Ένωση ξεπέρασε εύκολα τα εμπόδια των Πολζέλα και Θεράμικα για να βρεθεί στους «8» κόντρα στον Ηρακλή, εκεί όπου η νίκη στην Αθήνα στο πρώτο ματς με σκορ 84-73 αποδείχθηκε καθοριστική, παρά την ήττα στη ρεβάνς με 73-70. Στα ημιτελικά, οι «κιτρινόμαυροι» έχασαν στην Κροατία από τη Ζαντάρ (75-70), όμως στη ρεβάνς το εντυπωσιακό 82-67 τους έστειλε στον μεγάλο τελικό της διοργάνωσης στη Λωζάνη.
Στο «Πατινουάρ Ντε Μαλέ», το παγοδρόμιο της πόλης που μετατράπηκε σε γήπεδο μπάσκετ για να φιλοξενήσει τον σπουδαίο αυτόν τελικό, η ΑΕΚ είχε στο πλευρό της περισσότερους από 3.500 φιλάθλους της. Αντίπαλος ήταν -και πάλι- η Κίντερ Μπολόνια του Έτορε Μεσίνα και των Ντανίλοβιτς και Οικονόμου, δύο χρόνια μετά τον χαμένο τελικό της Βαρκελώνης.

Το βράδυ της 11ης Απριλίου η ΑΕΚ, με την ψυχολογία στα ύψη καθώς δέκα ημέρες νωρίτερα είχε πανηγυρίσει την κατάκτηση του Κυπέλλου Ελλάδας, θα ανέβει ξανά στην κορυφή της Ευρώπης, επικρατώντας της πανίσχυρης ιταλικής ομάδας με σκορ 83-76, δείχνοντας Ολύμπια ψυχραιμία στο φινάλε και στην αντεπίθεση που επιχείρησαν να κάνουν την ύστατη στιγμή οι αντίπαλοι. Μετά από 32 χρόνια από το έπος στο Καλλιμάρμαρο, η «Βασίλισσα» πανηγύρισε τον δεύτερο ευρωπαϊκό τίτλο της ιστορίας της με πρωταγωνιστές τους Χατζή, Κορωνιό, Κακιούζη, Ντικούδη, Μιούρσεπ, Τσακαλίδη και τον MVP της αναμέτρησης, Άντονι Μπούι.
Από τις πιο δυνατές στιγμές εκείνου του τελικού ήταν όταν ο αρχηγός της ΑΕΚ, Νίκος Χατζής, μέσα στους πανηγυρισμούς και τη συγκίνηση, πήγε στην εξέδρα και παρέδωσε το τρόπαιο στον Γιώργο Αμερικάνο, τιμώντας την ιστορία του συλλόγου και ενώνοντας το παρελθόν με το παρόν της ομάδας!
Από εκείνο το βράδυ στη Λωζάνη μεσολάβησαν 18 ολόκληρα χρόνια για να βρεθεί ξανά η ΑΕΚ στην κορυφή μιας ευρωπαϊκής διασυλλογικής διοργάνωσης, τη στιγμή μάλιστα όπου είχε περάσει από 40 κύματα όλα αυτά τα χρόνια.Ακριβώς 50 χρόνια μετά τον πρώτο ευρωπαϊκό της τίτλο, η «Βασίλισσα» θα φτάσει μέχρι το τέλος της διαδρομής στο δικό της Final Four του Basketball Champions League και θα προσθέσει μια ακόμη «χρυσή» σελίδα στο βιβλίο της ιστορίας της!
Ένας δρόμος προς την επιτυχία που μόνο εύκολος δεν ήταν, με το σύνολο του Ντράγκαν Σάκοτα να πραγματοποιεί τη μία ανατροπή και υπέρβαση μετά την άλλη στη φάση των ομίλων και στα νοκ άουτ της διοργάνωσης, φτάνοντας έτσι στο Final Four της Αθήνας. Σε ένα «φλεγόμενο» ΟΑΚΑ από τους χιλιάδες φίλους της ομάδας, η «Βασίλισσα» θα λυγίσει τη Μούρθια στον ημιτελικό με σκορ 77-75 και μεγάλους πρωταγωνιστές τους Χάρις, Πάντερ, Σάκοτα και Μαυροειδή, έχοντας ως «αφανή» ήρωα τον Βασίλη Ξανθόπουλο!Στον μεγάλο τελικό η ΑΕΚ απλά δεν μπορούσε να χάσει. Με τρομερή εμφάνιση στο παρκέ, πολυφωνία στην επίθεση, φοβερούς και τρομερούς τους Μάικ Γκριν (MVP του Final Four), Πάντερ, Σάκοτα, Χάρις, Χάντερ και Τζέιμς, η Ένωση επικράτησε με σκορ 100-94 της Μονακό μέσα σε μια μαγική κιτρινόμαυρη ατμόσφαιρα, σηκώνοντας το τρίτο ευρωπαϊκό τρόπαιο της ιστορίας της στον ουρανό του Κλειστού των Ολυμπιακών Εγκαταστάσεων!

Η σεζόν 2019/20 ήταν η χρονιά της πανδημίας, με τη FIBA να αναστέλλει τις διοργανώσεις της και να ανακοινώνει στα τέλη Μαρτίου πως το BCL θα έπρεπε να ολοκληρωθεί με τουρνουά Final Eight στα τέλη Σεπτεμβρίου, με τις ομάδες να έχουν διαφορετικά ρόστερ, μιας και είχαμε μπει στο ξεκίνημα της νέας σεζόν.
Η εν λόγω διοργάνωση έλαβε χώρα στο κεκλεισμένων των θυρών ΟΑΚΑ, με την ΑΕΚ να ξεπερνά με χαρακτηριστική άνεση κατά σειρά τα εμπόδια των Νίμπουρκ (94-82) και Σαραγόσα (99-75), φτάνοντας στον μεγάλο τελικό. Εκεί, η ομάδα του Ηλία Παπαθεοδώρου, παρ’ ότι ξεκίνησε καλά το παιχνίδι, πραγματοποίησε ένα καταστροφικό δεύτερο δεκάλεπτο (35-12), βρέθηκε πίσω με 21 πόντους από την Μπούργος και μοιραία υπέστη την ήττα με το τελικό 85-74, παρά την καλή εμφάνιση του Ταϊρίς Ράις.
Και φτάνουμε στο… χθες και στη σεζόν 2024/25, με την ΑΕΚ του Ντράγκαν Σάκοτα να κάνει θραύση στους ομίλους και να προκρίνεται στα playoffs του BCL. Η Ένωση επικράτησε με σκορ 76-69 της Ναντέρ στο Game 1, ηττήθηκε στη Γαλλία με 82-70 και τα πάντα κρίθηκαν στο τελευταίο ματς της σειράς στην κατάμεστη SUNEL Arena. Στην πιο «καυτή» ατμόσφαιρα που έχει ζήσει ποτέ ο σύλλογος στο Κλειστό των Άνω Λιοσίων, οι «κιτρινόμαυροι» ισοπέδωσαν την αντίπαλό τους με 104-69 και προκρίθηκαν στο Final Four ως οικοδέσποινα!
Ο δρόμος, όμως, προς τον τελικό σταμάτησε πάνω στην πρωταθλήτρια της διοργάνωσης -και μετέπειτα κάτοχο της σεζόν- Ουνικάχα Μάλαγα (71-65), με την ΑΕΚ στις 11 Μαΐου να πραγματοποιεί μια απίθανη ανατροπή στο φινάλε και, με πρωταγωνιστές τους Τάκερ, Χάντερ και Γκρέι, να νικά με σκορ 77-73 την Τενερίφη, κατακτώντας την τρίτη θέση του θεσμού!